سرور نباید گرد و غبار بگیرد

سرور نباید گرد و غبار بگیرد!

سرورها هم مثل بقیه قطعات الکترونیکی نیاز به نگهداری دارند، نشستن گرد و غبار و خاک روی سرورها باعث کاهش بازدهی و بروز مشکل در عملکرد آن ها می شود و این مهم باعث می شود که برای سازمان ها سلامت سرور اهمیت ویژه ای داشته باشد.
همچنین اگر دمای سرورها به هر دلیلی بالاتر از دمای استاندارد برود روی بازدهی و کارایی آن تاثیر منفی دارد و باعث کاهش عمد و بازدهی قطعات سرور می شود.
بالا رفتن دما در سرور باعث کاهش عمر قطعاتی مثل (فن، لنز DVD) پردازنده و … می شود. پس بهتر است به طور مداوم اما بی توجه به تمیز بودن سرور نباشیم. گردوغبار و خاک وقتی روی قطعات داخلی بنشیند شبیه یک عایق حرارتی عمل می کند.
باعث می شود قطعات کامل خنک نشوند و در سرور گردش هوا هم دچار مشکل شود. در نتیجه سنسورهای حرارت سنج به فریمور دستور افزایش سرعت فن را داده و به این حالت عمر فن پایین می آید. چراغ های اخطار زمانی که گردوغبار زیادی در سرور باشد روشن می شوند.
در صورتی که قطعات سرور اصلا مشکلی ندارند. زمانی که سرعت کارکرد فن بالا می رود مصرف برق سرور هم زیاد می شود و فن های خنک کننده اتاق سرور هم مجبور به فعالیت بیشتری می شوند که دمای فضای اتاق سرور را به حالت عادی برگردانند.
گردوغبار حتی باعث خرابی مادربورد هم می شوند، همان طور که می دانیم مادربورد جزء گرانترین قطعات سرورهاست.
زمانی که گردوغبار روی مادربورد می نشیند عناصر شیمیایی و رطوبت با کانتکورهای فلزی مدارها باعث اتصالی شده و عیب فنی به وجود می آورد. اتصالی باعث ایجاد شارژ الکتریکی شده و روی برد تاثیر می گذارد و نتیجه آن سولفاتر شدن برد است.
دیگر قطعاتی که افزایش دما روی آن ها اثر می گذارد لنز دی وی دی و پردازنده های سرور است (خاصیت سیلیکون پردازنده از بین می رود)
در آخر استفاده از مواد پاک کننده معمولی برای از بین بردن گردوغبار باعث پوسیدگی و زنگ زدگی می شود.

راهنمای عملی جلوگیری از گردوغبار و گرمای بیش از حد در اتاق سرور

تمیز نگه داشتن سرور فقط برای ظاهر تجهیزات نیست؛ گردوغبار روی فیلترها، فن‌ها و هیت‌سینک‌ها می‌نشیند و مسیر عبور هوا را محدود می‌کند. در سامانه‌های نظارت تصویری، افزایش دما می‌تواند باعث خطای هارد، قطع ضبط، افت عملکرد NVR و کاهش پایداری سوئیچ PoE شود. برای تکمیل طراحی، راهنمای شرایط فیزیکی اتاق سرور را هم ببینید. بنابراین برنامه نظافت باید هم سرور و هم رک، کابل‌ها، فیلترهای تهویه و فضای اطراف را پوشش دهد.

برنامه بازدید و ثبت وضعیت

برای اتاق‌های کم‌تردد، بازدید ماهانه و برای محیط‌های صنعتی یا پرگردوغبار، بازدید هفتگی مناسب‌تر است. در هر بازدید دمای محیط، صدای فن، چراغ‌های هشدار، وضعیت فیلتر و میزان گردوغبار را ثبت کنید. اگر سرعت فن بدون تغییر بار کاری زیاد شده، ابتدا گرفتگی مسیر هوا و کثیفی فیلتر را بررسی کنید. ثبت تاریخ‌ها کمک می‌کند قبل از خرابی، روند افزایش دما یا نیاز به سرویس مشخص شود.

در رک دوربین مداربسته، وضعیت فن NVR، دمای هارد و سلامت ضبط را نیز بررسی کنید. یک تصویر زنده داشتن به معنی سالم بودن ضبط نیست؛ بازپخش فایل، فضای آزاد هارد و زمان سیستم را آزمایش کنید. چراغ‌های هشدار، صدای غیرعادی یا ریست شدن دستگاه نشانه‌هایی هستند که نباید به تعویق بیفتند.

روش ایمن نظافت

پیش از نظافت، محدوده کار را ایمن کنید و از خاموشی یا سرویس طبق دستور سازنده مطمئن شوید. برای پاک کردن سطح بیرونی از پارچه بدون پرز استفاده کنید. گردوغبار داخل کیس را با هوای فشرده خشک و کنترل‌شده از فاصله مناسب خارج کنید و فن را هنگام دمیدن ثابت نگه دارید تا با سرعت بیش از حد نچرخد. جاروبرقی خانگی را مستقیماً روی برد الکترونیکی نگذارید؛ الکتریسیته ساکن می‌تواند به قطعات آسیب بزند.

مایع پاک‌کننده، آب، اسپری روغنی و دستمال خیس نباید روی برد، کانکتور یا فن پاشیده شود. اگر لکه چربی یا خوردگی وجود دارد، کار را به تکنسین بسپارید. پس از نظافت، اتصالات برق، کابل شبکه و درپوش‌ها را بررسی کنید و قبل از تحویل، راه‌اندازی کامل و تست بار انجام دهید.

کنترل فیلتر، تهویه و چیدمان رک

فیلترهای قابل شست‌وشو باید طبق توصیه سازنده تمیز و کاملاً خشک شوند. زمان تعویض فیلتر را روی تقویم سرویس ثبت کنید و فیلتر یدکی در دسترس داشته باشید. در محیط‌های دارای ذرات روغنی یا دود، شست‌وشوی معمولی کافی نیست و باید علت آلودگی و روش تهویه توسط متخصص بررسی شود.

در اتاق‌هایی که چند دستگاه ضبط یا سرور کنار هم کار می‌کنند، چیدمان تجهیزات را طوری تنظیم کنید که هوای گرم یک دستگاه مستقیماً وارد ورودی دستگاه دیگر نشود. دمای ورودی و خروجی را در زمان بار عادی و زمان بازپخش هم مقایسه کنید؛ اختلاف غیرعادی می‌تواند نشانه گرفتگی فیلتر یا ضعف فن باشد. نتیجه اندازه‌گیری را همراه با تاریخ و نام تجهیز در گزارش سرویس بنویسید.

اقدام پس از مشاهده افزایش دما

اگر هشدار دما تکرار شد، زمان و شرایط رخداد را ثبت کنید و موضوع را به مسئول زیرساخت اطلاع دهید. تغییرات ناگهانی تنظیمات فن یا باز کردن پنل بدون رعایت دستورالعمل می‌تواند مشکل را بیشتر کند. سرویس برنامه‌ریزی‌شده و مستندسازی، از توقف طولانی سیستم جلوگیری می‌کند. نتیجه تست را به مسئول سیستم اعلام کنید. زمان بازبینی بعدی را هم در تقویم ثبت کنید.

اگر دما بالا رفت، ابتدا بار پردازشی، مسیر هوا، فیلتر و سلامت فن را بررسی کنید. خاموش کردن ناگهانی سرور یا NVR آخرین راهکار است؛ پیش از آن از فایل‌های مهم خروجی بگیرید و زمان مناسب سرویس را با مسئول شبکه هماهنگ کنید. پس از رفع مشکل، بازپخش و ضبط پیوسته را آزمایش کنید تا مطمئن شوید نگهداری تصویر مختل نشده است.

فیلتر پاره یا تغییرشکل‌داده‌شده را تعویض کنید، چون ورود گردوغبار ریز به سرور را بیشتر می‌کند. جلوی دریچه‌های رک و پشت فن‌ها را با کارتن، کابل یا تجهیزات اضافی نپوشانید. کابل‌ها را با بست و پنل مدیریت مرتب کنید تا جلوی جریان هوا را نگیرند. مقاله مدیریت کابل شبکه برای اجرای منظم مسیرها مفید است.

هوای گرم باید مسیر خروج مشخص داشته باشد. اگر رک به دیوار چسبیده است، سرویس فن و خروج هوای پشت دشوار می‌شود. در اتاق‌های بزرگ، تهویه را طوری تنظیم کنید که هوای سرد به ورودی تجهیزات برسد و هوای گرم دوباره وارد مسیر مکش نشود. سنسور دما و رطوبت در ارتفاع رک، دید بهتری از شرایط واقعی تجهیزات می‌دهد.

کاهش ورود گردوغبار به اتاق سرور

درزهای غیرضروری، پنجره‌های بدون فیلتر و رفت‌وآمد زیاد گردوغبار را افزایش می‌دهند. کف اتاق را با روش کم‌گردوغبار تمیز کنید و از انبار کردن کارتن و پارچه در اتاق سرور خودداری کنید. هنگام تعمیرات ساختمانی، تجهیزات را با پوشش مناسب محافظت کنید اما راه تهویه را نبندید. ورود افراد باید کنترل شود تا گردوغبار لباس و کفش وارد محیط نشود.

ارتباط نظافت با هارد و ذخیره‌سازی

هاردهای ضبط مداوم به دما و لرزش حساس‌اند. افزایش دما یا قطع و وصل برق می‌تواند خطای ذخیره‌سازی ایجاد کند. سلامت هارد را در منوی NVR یا نرم‌افزار مدیریتی بررسی کنید، ظرفیت و زمان نگهداری را ثبت کنید و برای هشدار خرابی، اعلان مناسب فعال کنید. قبل از هر سرویس، از فایل‌های مهم خروجی پشتیبان بگیرید و مطمئن شوید تاریخ و زمان دستگاه صحیح است.

چک‌لیست کوتاه سرویس دوره‌ای

در پایان هر سرویس، این موارد را بررسی کنید: تمیزی فیلتر و فن، دمای ورودی و خروجی، محکم بودن کابل برق و شبکه، سلامت چراغ‌های وضعیت، فضای آزاد هارد، بازپخش یک فایل، اتصال UPS و وضعیت قفل رک. نتیجه را با تاریخ و نام سرویس‌کار ثبت کنید. این چک‌لیست ساده از تبدیل یک مشکل کوچک به توقف کامل سیستم جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول درباره گردوغبار و نگهداری سرور

هر چند وقت یک‌بار سرور را تمیز کنیم؟

فاصله مناسب به گردوغبار محیط، فیلتر و تهویه بستگی دارد. ماهانه وضعیت را بازدید کنید و در محیط صنعتی یا کارگاه، برنامه کوتاه‌تری داشته باشید.

آیا می‌توان هنگام روشن بودن سرور گردوغبارگیری کرد؟

تمیزکاری داخلی بهتر است با روش و خاموشی مورد تأیید سازنده انجام شود. باز کردن کیس روشن، خطر برق‌گرفتگی، ورود گردوغبار به فن و آسیب به قطعات را افزایش می‌دهد.

چرا بعد از تمیزکاری فن با صدای زیاد کار می‌کند؟

کثیفی باقی‌مانده، خرابی بلبرینگ، بسته بودن مسیر هوا یا افزایش دمای اتاق از علت‌های رایج است. دما و مسیر تهویه را بررسی کنید و در صورت ادامه، سرویس تخصصی بگیرید.

برای رک دوربین مداربسته چه چیزی را بیشتر کنترل کنیم؟

دمای NVR، سلامت هارد، فن سوئیچ PoE، کیفیت ضبط و بازپخش را بررسی کنید. تمیزی رک به‌تنهایی کافی نیست و باید عملکرد واقعی تصویر و ذخیره‌سازی هم تست شود.

آیا اسپری پاک‌کننده برای برد مناسب است؟

خیر، مواد نامناسب می‌توانند خوردگی و اتصال ایجاد کنند. از هوای فشرده خشک و ابزار ضدالکتریسیته ساکن استفاده کنید و برای آلودگی چرب از متخصص کمک بگیرید.